Kalori Saymak Neden Yanlış?

Aslında bu yazının orijinal başlığı “Neden Kalori Saymak İnsana Kafayı Yedirir?” idi… Ama Google Amca daha net ve anlaşılır başlıkları sevdiğinden, ileride de insanlar “kalori saymak neden yanlış” diye arattıklarında bu yazıyı bulabilmeleri adına, daha mütevazi bir başlık attık!

Hayatlarımızda “kalori” sözü ve kilo verme adına “kalori sayma” uzun zamandır popüler olan kavramlar. Ama ben şahsen, “kalori sayan” insanların istedikleri kiloya ulaştıklarını ve orada mutlu-mesut kaldıklarını henüz hiç görmedim! Evet, hayatlarımıza ve besin değer tablosu etiketlerimize kalori sözü çoktan girdi ve oldukça popüler ama önce nedir bu “kalori” onun tanımını yapalım.

Kalori; bilimsel olarak bir gram suyun ısısını 1 derece arttırmak için gerekli olan enerji miktarıdır (Aslında tam olarak, atmosfer basıncında 1 gram suyun sıcaklığını, 15 dereceden 16 dereceye çıkarmak için gerekli olan enerji miktarıdır). Şu an için bu bilimsel tanım ile çok bir işimiz yok. Konumuza dönersek, “kalori sayma” sevdalılarının tezi ve yöntemi “kalori giriş ve kalori çıkış” arasındaki matematiğe dayanır. İşte tam da buradaki en büyük yanlış her bir kaloriyi aynı kefeye koymaktır! Oysa artık kabul edilen görüş, her kalorinin aynı olmadığı ve o kalorinin nereden geldiğinin de önemli olduğu.

Şimdi yukarıdaki bilimsel tanımı bir kenera bırakalım ve her kalori neden aynı değildir onu bir örnekle açıklamaya çalışalım. Dünyadaki her makinenin çalışması için kendine göre bir yakıta ihtiyacı vardır. Vücudumuz da bir makinedir. Ve yaşamsal görevlerini yerine getirebilmek için yakıt olarak besin (ve kalorilerini) kullanır. Yani kabaca, arabanın yakıtı benzin ise, insanın yakıtı da kaloridir. Ama… Biliyorsunuz her benzin aynı değildir! Arabanızla benzin istasyonundaki pompacıya yanaştığınızda size “Abi benzin mi, dizel mi?” diye sorar. Ona “Farketmez, yakıt yakıttır, sonuçta hepsi enerji!” diyebilir misiniz?!… İşte tam da burası! Vücudunuza giren birim kalorinin organik bir brokoliden mi yoksa genetiği ile oynanmış mısırdan mı geldiği farkeder. Bal gibi de farkeder! İşte bu yüzden, konsantrenizi “kalori saymaya” vermek yerine “kalorilerinizi nereden aldığınıza” vermeniz çok daha akılcı bir yaklaşım olacaktır.

Son olarak, başlığımızdaki “Neden kalori saymak insana kafayı yedirir!”e oldukça paralel olarak, size bir örnek ile noktayı koyalım. Akıllı mı akıllı telefonuma baktığımda, bugün 83 dakikalık tempolu yürüyüş yapmışım (evin içinde oradan oraya gezinmek değil, dışarıya yürüyüş yapma amaçlı çıkmadaki yürüyüş bu). Kat ettiğim mesafe 6,5 kilometre, bu tempolu yürüyüşte yakılan toplam kalori ise 315 kcal. Ve… 30 saniye içinde yiyebileceğiniz bir Snickers çikolata 440 kalori! Gitti mi sana 83 dakikalık tempolu yürüyüş… Üzerine bi yarım saat daha yürüsen yine çıkarmıyor Snickers’ı! Hadi diyelim Snickers’a falan elimizi sürmüyoruz, sağlıklı takılıyoruz ya! Eee 100 gram badem de 570 kalori; hem de tuzsuz ve kavrulmamış olanı! Kavrulmuşunu hiç sormayın, 718!..

İşte bu yüzden diyoruz ki… Enerjinizi(!) kalori saymaya harcamayın, kafayı yemeyin! Peki ne yapmalı sorusuna gelirsek… o da artık başka bir yazının konusu olsun :-)